Żółtaczka u noworodka

0
31
Żółtaczka u noworodka

Żółtaczka u noworodka jest najczęściej naturalnym stanem fizjologicznym, dotykającym znaczną część maluchów tuż po porodzie. Objawia się ona zazwyczaj żółknięciem skóry, błon śluzowych noworodka oraz jego białek ocznych. Żółtaczka u noworodka jest wywołana zwiększonym poziomem bilirubiny w organizmie, który powstaje w wyniku rozpadu erytrocytów tj. czerwonek krwinek. Żółtaczka fizjologiczna wymaga obserwacji, gdyż może przekształcić się w żółtaczkę patologiczną u noworodków. Najczęściej kojarzona jest przez społeczeństwo z żółtaczką u dorosłych, która niestety jest dość poważną chorobą, dlatego też wiele rodziców przez nią odczuło niepokój i się zestresowało. Jakie są przyczyny oraz objawy żółtaczki u noworodka? Czy należy ją leczyć? Czy istnieją metody zapobiegające pojawieniu się żółtaczki u noworodka tuż po porodzie? Na te i wiele innych ważnych pytań odpowiemy w mniejszym artykule. Zapraszamy do zapoznana się z nim.

Żółtaczka u noworodka – definicja

Żółtaczka u noworodka nazywana jest objawem podwyższonego stężenia bilirubiny w organizmie (tzw. hiperbilirubinemia), uszczegółowiając w surowicy krwi. Polega ona na żółknięciu skóry, błon śluzowych, jak i białkówki oka noworodka. Żółtaczka u noworodka najłatwiej zauważalna jest na białkach ocznych (biała część oka). Powstaje ona w wyniku zwiększonego nagromadzenia ilości żółtego barwnika tj. bilirubiny, która związana jest z rozkładem hemoglobiny – erytrocytów (czerwonych krwinek), odpowiedzialnych za transport tlenu w organizmie człowieka. Żółtaczka u noworodka ujawnia się, jeżeli stężenie żółtego barwnika w surowicy krwi zaczyna być wyższe aniżeli 3 mg/dl (50µmol/dl). Zazwyczaj jej przebieg jest dość łagodny, ale należy pamiętać, iż może ona ulec w nielicznych przypadkach nasileniu, co może być niebezpieczne np. ogromnie wysoki poziom stężenia bilirubiny. Warto podkreślić, iż prawidłowy poziom bilirubiny we krwi dziecka po urodzeniu wynosi

Żółtaczka u noworodka – objawy

Objawy żółtaczki u noworodka mogą pojawić się zarówno u dzieci urodzonych o czasie, jak i wcześniaków. Lekarz diagnozuje fizjologiczną żółtaczkę u noworodka na podstawie określonych kryteriów. Musi ona spełniać następujące warunki:

  1. Żółte zabarwienie skóry u malucha pojawia się po około 24 godzinach od porodu (po 24 godzinie życia) – najczęściej obserwuje się ten objaw w drugiej dobie (pod koniec dnia) życia dziecka.
  2. Stężenie barwnika żółtego tj. bilirubiny u noworodków jest największe około 3 – 4 doby ich życia i przekracza poziomu 12 mg/dl (205µmoli/l).
  3. Stężenie bilirubiny u tzw. wcześniaków jest największe około 6 – 7 doby ich życia i nie przekracza 15 mg/dl (257µmoli/l).
  4. Żółtaczka u noworodka utrzymuje się nie dłużej aniżeli od 10 do 14 dni od porodu.
  5. Żółtaczka u noworodka ustępuje samoistnie, bez leczenia.

Gdy żółtaczka wykracza poza wyżej wymienione wymogi lekarskie, lekarz diagnozuje patologiczną żółtaczkę u noworodka. Wymaga onadodatkowych badań.Stwierdza się ją, jeśli spełnione są warunki:

  • Żółtaczka u noworodka pojawiła się już w 1 dobie po porodzie lub po okresie fizjologicznej żółtaczki u noworodka – żółtaczka przedwczesna.
  • Stężenie żółtego barwnika jest wciąż zbyt wysokie u dziecka (17mg/dl) – żółtaczka nadmierna tj. hiperbilirubinemia.
  • Żółtaczka u noworodka utrzymuje się przez dłuższy czas aniżeli wykazują to normy tj. po ukończeniu 10 – 14 dni po porodzie – żółtaczka przedłużona.
  • Żółtaczce u noworodka towarzyszy ciemno zabarwiony mocz oraz szare, białe lub szaro-białe stolce.

Decyzję o rozszerzeniu diagnostyki u noworodka podejmuje zawsze lekarz prowadzący. Na podstawie wyników badań dobiera się ewentualne leczenie.

Żółtaczka u noworodka – niepokojące objawy

Należy pilnie zgłosić się do lekarza, jeżeli po wypisie do domu pojawią się następujące niepokojące objawy, które mogą być związane z przebiegiem żółtaczki noworodkowej:

  • Podwyższona lub nadmiernie obniżona temperatura ciała (temperatura powyżej 38°C lub poniżej 36°C)
  • Krwawienia lub wybroczyny
  • Objawy odwodnienia (np. suche, spękane wargi, suchy język, zapadnięte ciemiączko na głowie, brak oznak oddawania moczu przez około 8 godzin)
  • Twardy oraz wzdęty brzuch
  • Skóra o zabarwieniu szarym, zielonkawym lub mocno pomarańczowym oraz żółto-pomarańczowym
  • Wyraźne zaburzenia zachowania u noworodka (dziwne ruchy, brak aktywności, piskliwy, głośny krzyk dziecka w połączeniu z drgawkami bądź zwiotczeniem mięśni).

Warto podkreślić, iż klinicznym powikłaniem patologicznej żółtaczki u noworodka, która jest nieleczona może być nawet uszkodzenie OUN tj. ośrodkowego układu nerwowego.

Żółtaczka u noworodka – rozpoznanie

Żółtaczka u noworodka zazwyczaj rozpoznawana jest na podstawie oceny wzrokowej lekarza – dotyczy zażółcenia skóry, błon oraz gałek ocznych. Początkowo zaobserwować można ją na twarzy dziecka oraz w górnych partiach ciała. Następnie pojawia się na kończynach noworodka, a na samym końcu na jego stopach oraz dłoniach. Obserwacja obszarów zażółcenia ciała pozwala lekarzowi na oszacowanie stopnia nasilenia żółtaczki u noworodka. Gdy lekarz diagnozuje, że stężenie barwnika żółtego przekracza określoną wartość, zleca wykonanie badań – pomiar bilirubiny. Odbywa się to za pomocą oznaczenia stężenia bilirubiny we krwi noworodka bądź za pomocą metody przezskórnej tj. metoda bilirubinometrem. Druga metoda jest metodą bezinwazyjna, nie wymaga ona pobierania krwi u dziecka, co oznacza mniejszy stres dla matki dziecka i samego dziecka. Jeżeli poziom barwnika żółtego nie przekracza normy, dziecko wraz z mamą mogą zostać wypisani do domu. Dostają jedynie zalecenie kontroli w przychodni. Jeśli natomiast norma bilirubiny zostanie przekroczona, wtedy maluszek zostaje poddany leczeniu. Pobyt w szpitalu z dzieckiem zależny jest od utrzymującego się poziomu barwnika żółtego we krwi oraz co również ważne, samopoczucia dziecka. Lekarz neonatolog decyduje o czasie pobytu dziecka na oddziale szpitalnym. Żółtaczka fizjologiczna diagnozowana jest u około 40-50 % dzieci urodzonych w terminie oraz u 100% dzieci urodzonych przedwcześnie. Dane na temat częstotliwości jej występowania, nie są jednak spójne.

Żółtaczka noworodków w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 znajduje się pod punktem P58-59.

Żółtaczka u noworodka – rodzaje

Żółtaczka u noworodka może przybrać formę fizjologicznej, która jest całkowicie naturalna i dotyka znaczną część maluszków po porodzie oraz patologiczną, która wymaga leczenia – mamy wtedy do czynienia z niepokojącym przypadkiem. Pierwszy rodzaj żółtaczki u noworodka, jak już powyżej opisano, związany jest z zabarwieniem na żółto skóry, błon śluzowych oraz gałek ocznych, które jest wywołane wysokim stężeniem bilirubiny w organizmie. Drugi rodzaj tj. patologiczny jest stanem niezdrowym, niepokojącym, niespełniającym warunki dotyczące fizjologicznej żółtaczki u noworodka. Abypotwierdzić wystąpieniepatologicznej żółtaczkiwymagana jest bardzo szczegółowa diagnostyka – poziom bilirubiny sprawdzany jest u dziecka kilkakrotnie.

Żółtaczka u noworodka – przyczyny

Żółtaczka u noworodka, jak już wspomniano, związana jest ściśle z żółtym barwnikiem tj. bilirubiną, która jest wynikiem rozpadu erytrocytów. Jej początki sięgają jednak znacznie wcześniej tj. okresu ciąży. W wyniku stężenia tlenu (niskie stężenie) w macicy kobiety dziecko w łonie matki musi wyprodukować bardzo dużą ilość krwinek czerwonych, dlatego też tuż po porodzie obserwuje się u noworodków zwiększoną ilość erytrocytów (większą aniżeli dzieci w każdym innym wieku oraz dorośli). Barwnik żółty we krwi człowieka jest wychwytywany przez komórki wątroby i przekształcany do postaci, którą łatwo wydalić wraz z moczem oraz stolcem. Komórki wątrobowe noworodka również wychwytują barwnik tj. bilirubinę, ale robią to o wiele mniej sprawniej. Ponadto, zaraz po porodzie czas istnienia erytrocytów jest średnio o 1 miesiąc krótszy aniżeli o osoby dorosłej. Powoduje to, że dziecko nie potrafi sobie poradzić z tak dużą ilością bilirubiny i wraca ona do krwiobiegu noworodka, krąży w jego organizmie, co wpływa na żółte zabarwienie. Poziom barwnika żółtego jest wtedy dość wysoki, co określane jest w medycynie mianem żółtaczki u noworodka.

W okresie noworodkowym można wyróżnić pewne czynniki predysponujące do wystąpienia żółtaczki u noworodka. Zaliczamy do nich:

  • Podwyższona liczba erytrocytów w 1 ml krwi dziecka
  • Skrócenie czasu przeżycia erytrocytów po porodzie
  • Niedojrzałość enzymatyczna komórek wątrobowych u dziecka, która charakteryzuje się mniejszą skutecznością oraz zdolnością wychwytywania barwnika żółtego przez komórki wątroby oraz znacznie pomniejszoną zdolnością jego sprzęgania na skutek niewydolności układów enzymatycznych UDPG-T.

Przyczyny żółtaczki u noworodka o charakterze patologicznym są różnorodne, w zależności od mechanizmu, jaki go wywołuje. Zwiększenie poziomu bilirubiny następuje w sposób pośredni oraz bezpośredni.

1. Patologiczna żółtaczka wywołana przez pośrednią bilirubinę

  • Nadmierne wytwarzanie bilirubiny (policytemia, talasemia, sferocytoza wrodzona, choroba hemolityczna noworodka, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór kinazy pirogronianowej)
  • Zmniejszony klirens bilirubinowy ( żółtaczka pokarmu kobiety, konflikt serologiczny, wcześniactwo u dziecka, niedoczynność przysadki mózgowej, choroba Gilberta, zespół Criglera-Najjara, galaktozemia, tyrozynemia oraz niedoczynność tarczycy).

2. Patologiczna żółtaczka wywołana przez bezpośrednią bilirubinę

  • Zapalenie wątroby
  • Choroby metaboliczne
  • Choroby dróg żółciowych

Żółtaczka u noworodka – leczenie

Żółtaczka noworodków o charakterze fizjologicznym nie wymaga żadnej interwencji leczniczej, ustępuje ona samoistnie. Podobnie jest w przypadku żółtaczki u noworodka, która jest spowodowana pokarmem matki, również ustępuje sama – dziecko wtedy należy karmić normalnie piersią. W wyjątkowych jedynie sytuacjach, gdy istnieją wskazania medyczne (np. stężenie barwnika żółtego nie zmniejsza się itp.). lekarz może zadecydować o przerwaniu karmienia piersią na pewien czas np. 1-2 dni. Po tyk okresie nastąpi rozpoznanie stężenia bilirubiny. Przy zmniejszającym się jej poziomie kobieta może wrócić do karmienia piersią.

Leczenie żółtaczki u noworodka (fizjologicznej) w przypadku nasilonych symptomów ma charakter jedynie objawowy i ma na celu ochronę dziecka przed ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami. Stosuje się najczęściej leczenie wspomagające w formie farmakoterapii (podawanie leku Luminal, który aktywuje do pracy enzymy wątrobowe i przyśpiesza metabolizm powodując rozkład bilirubiny) lub nawadniania (podawanie dziecku płynów doustnie lub dożylnie). Kluczową rolę odgrywa jednak fototerapia, która jest dla dziecka całkowicie bezbolesna. Fototerapia to metoda, która cieszy się dużą skutecznością działania. Podczas stosowania tej metody barwnik żółty ulega przemianom strukturalnym do formy rozpuszczalnej w wodzie, co powoduje, iż z łatwością jest wydalany z organizmu dziecka. W niewielkich odsetkach, gdy naświetlanie dziecka promieniami ultrafioletowymi (UV) przez specjalną lampę tj. fototerapia nie przynosi efektu, konieczne staje się przetoczenie krwi noworodkowi. Leczenie żółtaczki u noworodka o charakterze patologicznym ma na celu obniżenie stężenia barwnika żółtego oraz dąży do zapobiegania rozwoju powikłań hiperbilirubinemii, głównie żółtaczki jąder podkorowych.

Żółtaczka u noworodka – zapobieganie

Kluczową profilaktyką żółtaczki noworodków jest karmienie dziecka piersią od 8 do 12 razy dziennie. Częste karmienie dostarcza dziecku odpowiedniej dawki zapotrzebowania kalorycznego i przeciwdziała jego odwonieniu. Badania pokazują, że częstsze karmienie piersią przyczynia się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia żółtaczki u noworodka. W czasie karmienia piersią nie powinno podawać się dziecku do pica nic innego – ani wody ani glukozy, gdyż nie pomaga to w zapobieganiu zmniejszenia stężenia bilirubiny we krwi.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj