Konflikt serologiczny

Każda ciężarna kobieta obawia się diagnozy – konflikt serologiczny. Przeraża on swoją nazwą , ale także z powodu małej wiedzy społeczeństwa na jego temat oraz mnóstwa mitów, które narosły wkoło niego. Medycyna we współczesnych czasach zna jednak skuteczne sposoby na uporanie z tym zjawiskiem. Na czym polega konflikt serologiczny i jaki ma on wpływ na przebieg ciąży i sam płód oraz czy dotyczy on każdej kobiety w ciąży? Temat jest dość poważny, jednak w niniejszym artykule w sposób przejrzysty omówimy zagadnienie konfliktu serologicznego. Sprawdź, kiedy należy spodziewać się jego wystąpienia.

Konflikt serologiczny – na czym polega i kiedy występuje?

Konflikt serologiczny jest efektem przenikania się wzajemnie procesów z zakresu immunologii, biochemii, hematologii oraz genetyki. Może on wystąpić w wyniku różnicy pomiędzy grupami krwi przyszłych rodziców tj. mężczyzny oraz kobiety – grupa krwi kobiety ciężarnej różni się od grupy krwi partnera (ojca). Aby precyzyjnie przedstawić zjawisko konfliktu serologicznego należy przede wszystkim wspomnieć o antygenach grupowych krwi człowieka. Jak większość z nas wie, krew ludzka dzieli się na kilka rodzajów. Najbardziej znany jest układ grupowy ABO, gdzie wyróżnia się grupę A, B, AB oraz O. Układ grupowy ABO ma bardzo duże znaczenie w transfuzjologii i precyzyjnie określa kto może być dawcą oraz biorcą w przypadku potrzeby przetaczania krwi np. osoby z grupą B wytwarzają przeciwciała, które skierowane są przeciwko antygenom A, dlatego też krew osób z grupą A czy AB nie może zostać im podana. Kolejnym ważnym zagadnieniem w układzie grupowym ABO jest układ Rh – większość ludzi w strukturze krwi posiada antygen D tj. czynnik Rh, który znajduje się na krwinkach czerwonych u człowieka. Grupa krwi u człowieka, który posiada antygen D oznaczana jest dopiskiem Rh+, natomiast krew osób, które jej nie posiadają opisujemy jako Rh-. Konflikt serologiczny może wystąpić w przypadku, gdy grupa krwi kobiety ciężarnej ma czynnik Rh- natomiast krew dziecka nienarodzonego współczynnik Rh+, którą odziedziczyło po ojcu. Fundamentem wystąpienia konfliktu serologicznego jest więc niezgodność w opisywanym układzie Rh.

Konflikt serologiczny to bardzo szczególna sytuacja, gdzie matka z dzieckiem posiadają niezgodność w grupie krwi, dokładniej w układzie Rh. Okoliczność niezgodności prowadzi do uruchomienia tzw. odpowiedzi immunologicznej w organizmie kobiety ciężarnej, gdzie produkowane są przeciwciała (nazywane anty-D) ukierunkowane przeciwko komórkom krwi dziecka. Opisując zjawisko w sposób potoczny: organizm ciężarnej kobiety, która posiada grupę krwi oznaczoną jako Rh- nie zna antygenu D i dlatego też traktuje go jak wroga wytwarzając przeciwciała mające go unicestwić (proces ten nazywa się w medycynie immunizacją). Kiedy możemy mówić o występowaniu konfliktu serologicznego? Lekarze zwracają szczególną uwagę na tą tematykę głównie w dwóch sytuacjach: kobieta ciężarna posiada grupę krwi Rh- a ojciec dziecka Rh+ oraz dziecko oddziedziczyło po swoim ojcu układ antygenu na czerwonych krwinkach tj. Rh+, a jego matka nie posiada tegoż układu. Sam fakt posiadania przez matkę grupy krwi z Rh- i ojca Rh+ nie daje stu procentowej pewności wystąpienia konfliktu serologicznego. Podstawą do jego wystąpienia jest fakt, iż dziecko oddziedziczy dodatni czynnik Rh po swoim ojcu. Jeśli oddziedziczy po matce brak antygenu, wtedy do konfliktu nie dojdzie.

Konflikt serologiczny – konsekwencje i leczenie

Konflikt serologiczny niesie ze sobą ryzyko negatywnych konsekwencji. Kobieta ciężarna, która narażona jest na wystąpienie konfliktu serologicznego powinna przebywać pod stałą i dokładną kontrolą specjalisty. W czasie ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego potrzebne będą w trakcie trwania ciąży dodatkowe badania, które będą sprawdzać czy w organizmie stwierdza się wytworzenie przeciwciał anty-D (badanie obecności przeciwciał anty-D tj. odczyn Coombsa) oraz szczegółowe badania USG – lekarz dzięki badaniu ultrasonograficznemu dowie się, jak konflikt wpływa na rozwój dziecka w łonie matki. W skrajnych przypadkach, gdy przeciwciała przedostają się przez łożysko do płodu i mają na jego rozwój negatywny wpływ, ginekolog może podjąć decyzję o szybszym zakończeniu ciąży w 37 bądź 38 tygodniu jej trwania. Zdarza się również, że lekarze decydują się na wykonanie transfuzji krwi u dziecka w łonie matki- ta metoda należy jednak do rzadkości.

W przypadku pierwszej ciąży kobiety konsekwencje konfliktu serologicznego należą do rzadkości, ponieważ przeciwciała anty-D produkowane są wolno i najczęściej pojawiają się dopiero po kilku tygodniach lub nawet miesiącach po porodzie. Niestety z każdą kolejną ciążą reakcja nasila się, co ściśle związane jest z silną reakcją (odpowiedzią) immunologiczną. Wyprodukowane w organizmie kobiety ciężarnej przeciwciała przenikają przez łożysko i zwalczają krwinki czerwone (erytrocyty) dziecka, powodując ich uszkodzenie. Do konsekwencji negatywnych konfliktu serologicznego u dziecka można zaliczyć:

  • Choroba hemolityczna
  • Niedotlenienie
  • Niedokrwistość
  • Obrzęki
  • Pozaszpikowe krwiotworzenie
  • Uszkodzenie narządów
  • Żółtaczka
  • Wzrost stężenia bilirubiny
  • W wyjątkowych, ciężkich przypadkach zagrożenie życia dziecka

Choroba hemolityczna nazywana także hemolizą charakteryzuje się rozpadem krwinek czerwonych płodu. Może ona prowadzić do innych negatywnych skutków, które w trakcie trwania ciąży objawiają się pogrubieniem łożyska (tzw. hiperplacentoza), powiększeniem śledziony i wątroby płodu, zwiększeniem wymiarów serca tj. kardiomegalia, obrzękiem tkanek podskórnych, poszerzeniem żył pępowinowych u dziecka nienarodzonego, a także obecnością płynu w jamach ciała (otrzewnej, opłucnej czy osierdziu). .

Konflikt serologiczny – zapobieganie

Wczesne zdiagnozowanie konfliktu serologicznego oraz współczesna wiedza i dostępność odpowiednich narzędzi diagnostycznych pozwalają zaliczyć konflikt serologiczny do rzadkiego zjawiska. Warunkiem jest jednak odpowiednio wcześnie, z dużym wyprzedzeniem zbadanie zagrożenia. Pierwszym krokiem w tym kierunku powinno być zbadanie grupy krwi matki i ojca. Kobiety mające grupę krwi z czynnikiem Rh- mają po porodzie (do 72 godzin po porodzie) podaną immunoglobulinę anty D, która ma za zadanie zapobiec wytwarzaniu przeciwciał zwalczających grupę krwi z antygenem D tj. Rh+. Immunoglobulina podawana jest także w sytuacji poronienia czy leczenia ciąży pozamacicznej. Jest to ważna profilaktyka, która jest w stanie zapobiec konfliktowi serologicznemu. Immunoglobulina może być również podana w sytuacji gdy kobiecie grozi przedwczesny poród, w okresie ciąży muszą zostać wykonane badania inwazyjne czy też wewnątrzmaciczne operacje płodu, jak i podczas trwania ciąży doszło do dużego krwawienia.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj